• Verslaving

    Verslaafd – Wat is een verslaving?

    Een verslaving is een afhankelijkheid van lichaam en/of geest aan een bepaalde stof of gewoonte, waarbij de persoon niet of met veel moeite de verslaving kan onderdrukken.

    Verslaving wordt onderverdeeld in twee categorieën. Verslaving aan een bepaalde stof, ook wel een middelenverslaving genoemd en verslaving aan een gewoonte, ook wel gedragsverslaving genoemd. Voorbeelden van middelenverslaving zijn een nicotineverslaving, alcoholverslaving en drugsverslaving. Onder gewoonteverslavingen zijn voorbeelden zoals een gok, game- of internetverslaving veel voorkomend.

    Bij een verslaving heeft een persoon moeite om te stoppen met het gebruiken van een stof of onderdrukken van bepaald gedrag. Daarnaast geldt voor veel verslavingen dat er steeds vaker of meer nodig is om het zelfde effect te krijgen. Dit kan uiteindelijk zelfs gevolgen hebben door middel van een overdosis of omdat er door de verslaving andere levensbehoeftes worden onderdrukt en het lichaam ten gevolgen hiervan bezwijkt. Hierbij kan men denken aan een heroïneverslaving, maar ook gewoonte verslavingen zoals een gameverslaving heeft in het verleden slachtoffers gemaakt, doordat men dagen lang zonder slaap door gegaan is met gamen. Ook roekeloos gedrag ten gevolge van verslaving kan leiden tot gevaarlijke situaties.

    Wanneer een verslaafde een gebrek aan een bepaalde stof heeft ontstaan er ontwenningsverschijnselen. Deze verschijnselen variëren van milde tot ernstige lichamelijke en geestelijke klachten die meestal na verloop van tijd afnemen. Het gevolg van ontwenning leidt ook tot cravings, waarbij de verslaafde bijna geobsedeerd bezig is met het denken aan het verslavende middel.

    De gevoeligheid voor verslaving is vaak genetisch bepaald en verschilt daardoor van persoon tot persoon. Wanneer er in een familie opmerkelijk veel verslavingsproblematiek heerst, is de kans op verslaving bij nakomelingen vele malen groter dan bij families waar geen verslavingsproblemen worden waargenomen.

    Het ontstaan van een verslaving speelt zich af in de hersenen, waarbij een positieve relatie gelegd wordt door de hersenen bij het gebruiken van een bepaalde stof of het uitvoeren van bepaald gedrag. De hersenen geven een signaal af dat als plezierig wordt ervaren en verlangen steeds vaker naar dit signaal ondanks mogelijke negatieve effecten die stoffen of gedrag hebben op lichaam en geest. Naar verloop van tijd is het verlangen van de hersenen zo groot dat we spreken van een afhankelijkheid, waarbij het steeds moeilijker wordt om van het verslavende middel af te komen.

    Ook zijn er bepaalde stoffen zoals cocaïne die de hersenen aantasten en mensen steeds ontvankelijker of vatbaarder maken voor verslaving. De weerstand die zij kunnen bieden aan verslaving wordt daarmee steeds minder en de risico’s dat er nieuwe verslavingen bij komen wordt steeds groter.

    Om van een verslaving af te komen is vaak professionele hulp nodig en steun vanuit de directe omgeving. Een van de eerste stappen richting het aanpakken van een verslaving is erkenning. De verslaafde moet erkennen dat hij verslaafd is en bereidwillig zijn om de verslaving aan te pakken.

    Een verslaving kenmerkt zich door buitensporig en vaak geheimzinnig gedrag waarbij mensen die dichtbij staan steeds vaker vermeden worden. Relaties staan vaak onder spanning of gaan stuk en financiële middelen raken schaars, ook is de kans op het ontstaan van crimineel gedrag groter bij verslaafde dan bij niet verslaafde. Met name middelenverslavingen, maar ook gokverslaving leidt het vaakst tot crimineel gedrag.

    Soorten verslaving

    Zoals eerder genoemd kunnen we verslavingen onderscheiden in twee categorieën. De middelenverslavingen en de gedragsverslavingen. Hieronder een korte beschrijving van beiden.

    Middelenverslaving

    Een middelenverslaving is een verslaving die in stand gehouden wordt door het gebruik van een bepaalde stof die een directe invloed heeft op de werking van de hersenen, ook wel psychoactieve stoffen of drug genoemd. Enkele bekende voorbeelden van middelenverslaving zijn alcoholverslaving, nicotineverslaving en drugsverslaving. Binnen de middelenverslaving zijn weer onderverdelingen in drie categorieën. de zogenaamde verdovende middelen, stimulerende middelen en de geest verruimende middelen.

    Verdovende middelen

    Verdovende middelen, zijn stoffen die een invloed hebben op lichaamsfuncties zoals motoriek, concentratievermogen, reactievermogen en perceptie, daarnaast maken verdovende middelen de gebruiker minder gevoelig voor pijnprikkels.

    De bekendste voorbeelden van verdovende middelen zijn alcohol, cannabis en opiaten. Buiten algemeen gebruik worden verdovende middelen voornamelijk in de medische wereld toegepast om mensen met geestelijke of lichamelijke klachten te ondersteunen, bijvoorbeeld met kalmeringsmiddelen(sedativa) of pijnstillers(narcotische analgetica en opiaten). De opkomst van cannabis voor het behandelen van chronische pijnklachten zorgt ervoor dat ook cannabis nu als een echt pijnbestrijdingsmiddel gerekend mag worden. Naast pijnbestrijding en kalmeringsmiddelen zijn een narcose middelen een essentieel onderdeel van de medische wereld, die gebruikt worden om er voor te zorgen dat operaties onverstoord en pijnloos verlopen.

    Stimulerende middelen

    Stimulerende middelen zijn stoffen die een opwekkend effect hebben op de gebruiker. Over het algemeen gaan stimulerende middelen gepaard met een verhoogd hartslag, bloeddruk en versnelde ademhaling. De gebruiker heeft het gevoel dat hij de wereld aan kan en heeft weinig tot geen behoefte aan rust. Verdovende middelen kunnen ook zorgen voor rusteloosheid, verwarring, psychoses en zelfs hartaanvallen.

    De bekendste stimulerende middelen zijn nicotine, cafeïne, amfetamine en cocaïne. Hoewel nicotine en cafeïne maatschappelijk geaccepteerd worden en legaal zijn, zijn zij beide verantwoordelijk voor een legio aan gezondheidsklachten. Met name roken is één van de grootste doodsoorzaken in de westerse cultuur. Hoewel opwekkende middelen ook in de medische wereld toegepast worden, zijn ze beruchter vanwege hun (vermoedelijke) gebruik in de militaire industrie, waar soldaten voornamelijk amfetamines toegediend krijgen om de extreme omstandigheden van oorlogsvoering te kunnen verdragen en om een beter uithoudingsvermogen te hebben. Dit gebruik wordt vaak ontkent, maar is meerdere malen in het verleden aangetoond.

    Geestverruimende middelen

    Men denkt dat geestverruimende middelen voornamelijk hallucinaties veroorzaken, maar er gebeurt veel meer met de gebruiker van deze psychoactieve substanties. Gebruikers van geestverruimende middelen kunnen een volledige verandering van perceptie ervaren, zij kunnen dingen horen, zien, voelen of zelfs ruiken die er totaal niet zijn. Het tijdsbesef kan veranderen waardoor een minuut een uur kan lijken en in extreme gevallen kan er zelfs sprake zijn van synesthesie een fenomeen waarbij men zintuigen zich vermengen en het voor kan komen dat men bijvoorbeeld denkt een kleur te ruiken of geluiden te kunnen zien. Gevaren van psychedelia zijn onder andere angstaanvallen ook wel bad trips genoemd of zelfs psychoses.

    De bekendste geestverruimende middelen zijn cannabis, XTC en LSD. Ondanks dat cannabis ‘milde’ geestverruimende werkingen heeft, kan langdurig gebruik van cannabis de gebruiker gevoeliger maken voor paranoïde gevoelens en psychoses. Ook deze middelen worden gebruikt in de medische wereld, maar dan voornamelijk in de psychiatrie, waar veel geestverruimende middelen zoals XTC en LSD hun oorsprong hebben gevonden. Veel van deze middelen zijn in het verleden verbannen uit de psychiatrie vanwege de populariteit van de middelen in de drugsscene. Onderzoekers proberen de eigenschappen van onder andere LSD en XTC aan te passen zodat ze verminderd negatieve effecten hebben en de positieve effecten behouden, in de hoop dat deze middelen zo weer hun herentree kunnen maken in de behandelkamer.

    Gecombineerde middelen

    Stoffen kunnen ook gecombineerde effecten hebben en hoeven niet uitsluitend stimulerend, verdovend of geestverruimend te zijn. Zo zijn middelen als cannabis of ketamine zowel verdovende als wel geestverruimende middelen. Daarnaast hebben veel stimulerende middelen bij overmatig gebruik ook (onprettige)geestverruimende werkingen.

    Gedragsverslaving

    Dit zijn verslavingen waarbij de persoon een handeling moet verrichten om zich goed te voelen of ergens een kick uit te krijgen. Het beloningssysteem in de hersenen reageren op een bepaalde gedragspatroon en stimuleren het handelen ernaar.

    Gedragsverslaving wordt niet onderverdeeld in subcategorieën omdat zij allen dezelfde kenmerken hebben, toch zijn er ontzettende veel verschillende soorten van gedragsverslaving. Van de welbekende gok-, seks- of gameverslaving tot verslaafd zijn aan opdoen van lippen balsem. Deze verslavingen hebben met elkaar gemeen dat de persoon de handeling moet verrichten om een bepaalde beloning te krijgen, wanneer de handeling uit blijft ontstaat er een gevoel van onbehagen totdat de handeling verricht wordt. Ondanks overlap met obsessief gedrag van bijvoorbeeld mensen met O.C.S. (Obsessieve Compulsieve Stoornis) is dit niet vergelijkbaar met obsessief gedrag, maar mensen met obsessieve psychische klachten hebben vaak wel meer kans op gedragsverslavingen.

    In tegenstelling tot wat veel mensen denken kan ook een workaholic een gedragsverslaving hebben.

    Gedragsverslavingen hebben vaak net zo veel impact op de omgeving en persoon of soms nog meer dan middelenverslaving. Het aanpakken van gedragsverslaving is dan ook niet een kwestie van simpelweg stoppen, maar behoeft vaak professionele hulp van psycholoog of psychiater. Vaak vervangen mensen met gedragsverslavingen de ene verslaving met de andere, waardoor het soms lijkt alsof een verslaving is verslagen, maar het in realiteit over een andere boeg door sluimert.

    Nu we de soorten verslavingen hebben bekeken is er de vraag: Hoe komt het dat zoveel mensen verslaafd zijn?

    Werkdruk, financiële zorgen, relatieproblemen. De westerse cultuur zit vol met stress factoren die er voor zorgen dat mensen steeds meer behoefte hebben aan een toevlucht in verdovende of geestverruimende middelen, maar ook oppeppende middelen zijn steeds populairder in onze maatschappij waar constant hoge eisen gesteld worden en verwacht wordt dat men voortdurend optimaal presteert.

    Toch beginnen veel verslavingen vaak onschuldig, met een enkele keer proberen omdat mensen van nature nieuwsgierig zijn en niet perse omdat we willen vluchten of ongelukkig zijn. Als het eenmaal bevalt herhaalt men het een aantal keren totdat het moment komt waarop men er voor kiest om het middel voor een bepaald doel te gaan gebruiken, zoals ontspanning, vermaak of verlichting van (pijn)klachten. Dat is wanneer de verslaving er in de meeste gevallen langzaam insluimert en vat krijgt op ons leven.

    Veel verslavingen worden gebagatelliseerd, want zoals men vaak zegt “Werken is gezond!” of “Ik kan niet slapen zonder mijn biertje of slaapmiddel” en het constant gebruik van social media wordt als normaal beschouwd ondanks dat meerdere onderzoeken aantonen dat tal van mensen ernstige verslavingsverschijnselen vertonen door het gebruik van social media en internet.

    Hulp zoeken

    Een verslaving is een verslaving en gaat niet vanzelf weg.

    Heeft u een verslaving of vermoedt u een verslaving te hebben, neem dan contact op met uw huisarts of zoek hulp via een van de vele erkende aanbieders op het internet. Laat u goed informeren en neem de stap om uw verslaving aan te pakken.

    Reacties

    reacties