• E-sigaret helpt niet bij het stoppen - HelpIkBenVerslaafd

    Nieuwe ontdekking van nicotine-effecten op brein levert meer inzicht in rookverslaving

    Hoe beter we weten welke uitwerking nicotine op onze hersencellen heeft, hoe groter de kans op een succesvolle behandeling van een rook- en nicotineverslaving.

     

    Een groep onderzoekers aan de universiteit van de staat Kentucky in Amerika heeft aangetoond dat door nicotine veranderingen in de hersenstructuur plaatsvinden. Deze veranderingen kunnen helpen om een beter inzicht te geven in therapeutische behandelingen voor nicotineverslaving in de toekomst. Het onderzoek spitste zich toe op ‘het gedrag’ van nicotinereceptoren in het brein, waarbij naar voren kwam dat nicotine veel ingrijpendere effecten heeft op de hersenen dan tot nu toe werd gedacht.

    Niet alleen verandert nicotine de manier waarop nicotinereceptoren in het brein worden gegroepeerd, ook het aantal nicotinereceptoren neemt toe. Die beide reacties beïnvloeden vervolgens weer de manier waarop nicotine wordt opgenomen door de receptoren.

    Frank Mooshi, die afstudeerde in Chemie aan de Universiteit van Kentucky, legt uit: “Wij hebben met ons onderzoek aangetoond dat nicotine de verhouding verandert van nicotinereceptoren in het endoplasmatisch reticulum in de hersenstructuur.” Dat laatste is een duur woord voor het netwerk van membranen dat gelegen is in een cel en dat – onder meer – een complex van belangrijke eiwitten herbergt.

    Hoewel de bevindingen van het onderzoek uitgelegd kunnen worden als bewijs voor een veel verslavender werking van nicotine dan werd aangenomen bieden de resultaten hoop voor de toekomst. Volgens Moonschi kunnen de inzichten in de effecten van nicotine op het brein wel eens een hele belangrijke stap zijn voor  behandelmethoden en -therapieën tegen nicotineverslaving in de toekomst.

  • ‘Ontmoedig de e-sigaret’

    Jan Willem Navis en Arianne Mantel

    AMSTERDAM – Voor de steeds populairder wordende e-sigaret moeten dezelfde regels gaan gelden als voor de gewone sigaret, wat zou leiden tot afschrikwekkende waarschuwingen op de verpakking, een flinke prijsverhoging via accijns en een reclameverbod.

    Dat stelt de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO). in documenten die zijn ingezien door de Financial Times. Binnenkort besluit de WHO definitief onder welke wet de E-sigaret moet gaan vallen: de medicijnwet of de tabakswet, maar duidelijk is dat de voorkeur uitgaat naar de tabakswet.

    Volgens de WHO, die al in 2008 aan de bel trok over de bijwerkingen en gevaren van de E-sigaret, is het tijd dat landen snel wetgeving gaan laten gelden en optreden tegen de opmars. In 2008 werd er wereldwijd voor 20 miljoen dollar aan elektronische sigaretten verkocht en vorig jaar is dat opgelopen tot 3 miljard dollar.

    De WHO schrijft een en ander in documenten die zijn ingezien door de Financial Times. De Europese lidstaten hebben besloten per 2016 de E-sigaret te gaan reguleren en deze onder de medicijn- of tabakswet te laten vallen. Omdat tot die tijd de E-sigaret ook in ons land dus nog vrij verkrijgbaar is en steeds meer jongeren ervoor zwichten, probeert staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) versneld een wet in te voeren die verbiedt om de elektronische sigaret te verkopen aan jongeren onder de 18 jaar.

    Zorgen

    Ook is door Van Rijn een vervolgonderzoek ingesteld naar de gevaren van de uitgeademde damp, nadat uit een eerste onderzoek van het RIVM naar voren kwam dat niet zomaar gesteld kan worden dat E-sigaretten veilig zijn. „Er zijn zorgen over de kwaliteit van de E-sigaret met nicotine, de verkoop en de aanprijzing ervan. Nicotine is een verslavend, toxisch en in grote hoeveelheden dodelijk voor volwassenen en kinderen,” laat het RIVM weten.

    „Op de verpakking ontbreekt belangrijke informatie over de hoeveelheid nicotine, het juiste gebruik en de gevaren van de E-sigaret. Andere stoffen erin, zoals propyleenglycol en glycerol, kunnen irritatie aan de luchtwegen veroorzaken. Bovendien zijn soms kankerverwekkende stoffen in de E-sigaret vloeistof gevonden, zoals nitrosamines en formaldehyde. Ook is, ondanks claims, niet bewezen dat deze sigaret een geschikt middel is dat kan helpen bij het stoppen met roken,” laat het RIVM weten.

    Onder welke regels de E-sigaret ook komt te vallen, het Longfonds wil dat er helderheid komt. „Als het mensen hiermee lukt om minder roken of zelfs te stoppen met roken, verdienen ze daarvoor alle lof”, aldus een woordvoerder. „Regulering kan belangrijke twijfels wegnemen: voorkom dat dit nieuwe product jongeren aanzet tot roken en voorkom dat het een nieuw risico oplevert voor de gezondheid van de consument.”

     

    Bron: De Telegraaf

  • E-sigaret helpt niet bij het stoppen - HelpIkBenVerslaafd

    E-sigaret helpt niet bij het stoppen

    Gebruikers van de zogeheten e-sigaret stoppen niet vaker met roken dan mensen die dikwijls een gewone peuk opsteken. Dat schrijven onderzoekers uit Amerika in het tijdschrift JAMA.

    De elektronische sigaretten worden aangeprijst als stopmiddel, maar bewijs daarvoor ontbrak eigenlijk altijd. Dit nieuwe onderzoek is zelfs extra bewijs dat het tegendeel waar is, stellen de onderzoekers van de University of California in San Francisco. Het is pas de tweede keer dat er naar het langetermijneffect van e-peuken gekeken is. Daarvoor moesten de 949 deelnemers, allen rokers, allemaal aangeven hoeveel ze rookten en of er überhaupt een intentie was om te stoppe.

    Toen dezelfde vragen een jaar later werden gesteld bleken de elektrische rokers niet minder te zijn gaan roken of gestopt te zijn. Van de slechts 88 e-sigarettenrokers waren er uiteindelijk 9 gestopt, evenveel als het aantal stoppers onder de gewone rokers. Een andere opvallende uitkomst uit het onderzoek was dat e-rokers na het wakker worden eerder gaan roken dan normale rokers.

    Longarts Wande de Kanter zegt in de Volkskrant niet verbaasd te zijn over de resultaten. “Als die e-sigaret al wat doet, is het effect heel klein. stoppen met roken zijn veel effectievere methoden.”

    Bron: Spitsnieuws

  • Ook Los Angeles verbiedt e-sigaret

    Los Angeles verbiedt het gebruik van elektronische sigaretten in openbare ruimten. De Amerikaanse stad volgt daarmee het voorbeeld van New York en Chicago.

    Dat meldt Reuters.

    Gezondheidsexperts denken dat het gebruik van de e-sigaret een opmaat is naar de gewone sigaret. Ook is er volgens hen te weinig bekend over het langetermijneffect van de e-sigaret en is het mogelijk schadelijk voor meerokers.

    De raad van de op een na grootste stad in de Verenigde Staten stemde unaniem in met het wetsvoorstel om de e-sigaret te verbannen uit onder andere bars, restaurants en parken. In New York geldt het verbod sinds december 2013 en in Chicago sinds januari van dit jaar.

    Het gebruik van de e-sigaret is nu alleen nog toegestaan in rookruimten en tabakszaken. Critici vinden dat de maatregel te ver gaat en vrezen dat voormalig rokers weer naar de normale sigaret grijpen.

    Door: NU.nl

  • Moeite met stoppen met roken

    Moeite met stoppen met roken

    Ongeveer de helft van de mensen die stopt met roken heeft hier last van. Dat is een goed teken: je lichaam maakt zich vrij van nicotine. Een vervelend gevoel, maar het gaat wel voorbij. Binnen twee á drie dagen is alle nicotine uit je lichaam. Het duurt wat langer voordat het niet meer gewoon is om een sigaret te pakken. Dat duurt ongeveer twee maanden.

    Gevolgen van stoppen

    • Je krijgt zin om te roken.
    • Je wordt snel boos.
    • Je bent niet zo scherp als normaal.
    • Je bent onrustig.
    • Je voelt je niet goed.

    Dit zijn de befaamde ontwenningsverschijnselen.
    Zin om te roken

    Als je stopt met roken blijft de zin om te roken nog een tijdje aanwezig. Vooral de eerste twee weken zijn moeilijk. Na twee á drie dagen is de nicotine uit je lichaam. Toch kan je daarna ook nog zin hebben in een sigaret. Je denkt namelijk bij bepaalde momenten dat er een sigaret bij hoort. Bij de koffie of na een maaltijd. Na een ruzie of een andere ingrijpende moment. Bij stress, drukte of gezelligheid is de behoefte om te roken sterker dan normaal.

    Wat kan je doen? Weet welke momenten moeilijk voor je zijn. Verzin iets om te doen in plaats van roken. Zoek afleiding. Zeg tegen jezelf dat de zin in roken ook wel weer weg gaat. Zin in roken is een soort golf. De golf komt op. Wordt groter. Slaat om. Je bent zelf de baas.

    • Twintig minuten na het stoppen worden de hartslag en bloeddruk weer normaal.
    • Na acht uur is de hoeveelheid nicotine en koolmonoxide de helft minder. De hoeveelheid zuurstof in het bloed is weer normaal.
    • Na twee dagen is er geen nicotine meer in het lichaam.
    • Na twee dagen is het smaak- en reukvermogen aanzienlijk verbeterd.
    • Tussen de twee en 12 weken verbetert de bloedcirculatie in het lichaam.

    Je wordt snel boos

    • Ga bewegen. Doe een sport. Ga wandelen of fietsen.
    • Als u boos wordt, zeg dan: ‘Sorry, ik probeer te stoppen met roken.’
    • Maak een afspraak met de mensen om u heen. Bijvoorbeeld dat je één keer per dag best een beetje boos mag worden.
    • Neem een pauze op het werk. Ga even kletsen met collega’s. Maak een kleine wandeling. Zorg dat je goed ademt.

    Minder scherp dan normaal

    • Verwacht niet heel veel van jezelf tijdens het stoppen met roken.
    • Doe werk waar je niet heel geconcentreerd voor hoeft te zijn.
    • Vroeger nam je tien minuten pauze om te roken. Neem nu ook een pauze van tien minuten. Zonder te roken.
    • Zorg dat je tijdens het werk geen last heeft van dingen. Zet bijvoorbeeld de radio uit.
    • Probeer genoeg te slapen

    Onrustig

    • Niets doen is moeilijk. Want misschien ga je dan roken. Zeg dus tegen jezelf: ‘Ik heb nieuwe energie.’ Ga fietsen. Of wandelen. Zorg dat je toch iets gaat doen. Dan denk je niet de hele tijd aan roken.
    • Probeer langzaam steeds meer te ontspannen.

    Niet lekker voelen

    • Hoofdpijn, duizelig, licht gevoel in je hoofd
      Dit duurt niet langer dan een week. Kijk wel een beetje uit met autorijden.
    • Problemen met slapen
      Slaap je slecht? Neem een warme douche en een kop (kruiden)thee. Probeer te ontspannen voordat je naar bed gaat. 
    • Prikkende vingers en tenen, koude rillingen
      Dit duurt niet langer dan een week. Er is niets aan te doen. Gewoon wachten tot het weg is.
    • Problemen met je maag of darmen
      Voor maagzuur kan je pillen kopen. Problemen met naar de wc gaan kan je ook zelf oplossen. Bijvoorbeeld door fruit en bruin brood te eten. Maar ook door veel water te drinken. Of veel te bewegen.

    Bron
    Deze informatie is opgesteld met behulp van informatie van Stivoro.

  • Ontwenningsverschijnselen roken

    Wat doet stoppen met uw lichaam?

    Als je stopt met roken, adem je geen rook meer in. Dat goed voor je lichaam. Je krijgt geen kankerverwekkende stoffen meer binnen. Met sommige delen van je lichaam gaat het dan snel beter. Voor andere delen duurt het wat langer.

    Ontwenningsverschijnselen roken

    Je krijgt geen nicotine meer in je lichaam. Het lichaam gaat ontwennen. Het ontwennen kan korte tijd vervelende gevoelens geven. Je hebt geleerd dat nicotine een plezierig gevoel gaf, daardoor blijf je nog enige tijd wel zin houden in roken. Deze behoefte zal in het begin sterk zijn, maar op lange termijn zal het verlangen steeds minder worden.

    Algemeen

    Als je stopt met roken, gaat het meteen beter met je lichaam. Sommige verbeteringen gebeuren heel snel. Andere hebben meer tijd nodig. Je zal je snel lekkerder voelen en op langere termijn heb je minder kans om ziek te worden of dood te gaan door de gevolgen van roken.

    • Twintig minuten na het stoppen worden de hartslag en bloeddruk weer normaal.
    • Na acht uur is de hoeveelheid nicotine en koolmonoxide de helft minder. De hoeveelheid zuurstof in het bloed is weer normaal.
    • Na twee dagen is er geen nicotine meer in het lichaam.
    • Na twee dagen is het smaak- en reukvermogen aanzienlijk verbeterd.
    • Tussen de twee en 12 weken verbetert de bloedcirculatie in het lichaam.

    Hart

    Je hart heeft er veel voordeel bij als je stopt met roken. Je hart zal meer zuurstofrijk bloed krijgen en kunnen rondpompen, waardoor je een betere conditie krijgt.

    • Na één dag stoppen daalt de kans op een hartaanval al, en na een jaar heeft u de helft minder kans op een hartinfarct.
    • Stoppen met roken geeft u een beter vooruitzicht op herstel na een hartinfarct.
    • Na een jaar is er 50% minder kans op herhaling van het infarct.
    • Na een jaar is er 40% minder kans op overlijden.
    • Na 15 jaar heeft de stopper een vergelijkbaar risico op een hartaanval als iemand die nooit heeft gerookt.

    Longen

    Ben je gestopt met roken, dan beginnen je longen aan een grote schoonmaak. Je krijgt meer lucht en kunt makkelijker ademen.

    • Na één dag is alle koolmonoxide uit het lichaam. Het zuurstofgehalte van het bloed verbetert. Vooral mensen met ernstig COPD kunnen dit goed merken. Zij kunnen zich na het stoppen met roken makkelijker inspannen dan eerst.
    • Na één dag beginnen de longen met het opruimen van slijm en andere resten van het roken.
    • Na een paar dagen gaat het ademhalen gemakkelijker, u krijgt meer energie.
    • Tussen de drie en negen maanden verminderen klachten als hoesten, piepen en benauwdheid. De achteruitgang van de longfunctie stopt en kan licht verbeteren.
    • Na tien jaar daalt het risico op longkanker met de helft vergeleken bij mensen die blijven roken.

    Moeite met stoppen?
    Voor sommige mensen kan het extreem lastig zijn om te stoppen. Lees hier meer over moeite met stoppen

    Bron
    Deze informatie is opgesteld met informatie van Stivoro.

  • De wetgeving over Tabak

    De wetgeving

    Er zijn verschillende wetten van kracht rond tabak en roken. De belangrijkste is de Tabakswet. De Tabakswet heeft tot doel het tabaksgebruik te beperken en niet-rokers te beschermen. De tabakswet kent bepalingen over onder andere producteisen, verplichte waarschuwingen op de verpakking, verkoopbeperkingen (verkooppunten, leeftijdsgrens), rookverboden en reclame.

    Producteisen

    Volgens de Tabakswet mag een sigaret niet meer dan 10 mg teer, 1 mg nicotine en 10 mg koolmonoxide bevatten. De hoeveelheid teer, nicotine en koolmonoxide moet vermeld staan op een pakje sigaretten. Ook een pakje shag moet het teer- en nicotinegehalte vermelden. Voor sigaren, pijptabak en andere tabaksproducten is het niet verplicht deze gehaltes weer te geven. Het is evenmin verplicht om andere stoffen, zoals additieven, op de pakjes te vermelden. Wel wordt in Nederland gewerkt aan een systeem dat tabaksfabrikanten verplicht informatie te verschaffen over de toevoegingen, maar deze zijn nog niet openbaar voor het publiek.

    Waarschuwingsteksten

    Op de verpakkingen van tabaksproducten moeten in Nederland sinds 2002 waarschuwingsteksten staan. Nederland heeft als een van de eerste landen deze waarschuwingsteksten ingevoerd. Deze zijn sinds 2002 echter niet meer gewijzigd, qua inhoud noch qua omvang. In steeds meer andere landen worden ook grafische waarschuwingen toegevoegd, die soms een groot deel van het pakje beslaan. Australië gebruikt per 1 december 2012, als eerste land in de wereld, generieke verpakkingen zonder merklogo’s, om de aantrekkelijkheid van de sigarettenverpakking te beperken. Er wordt aangenomen dat dit vooral een effect zal hebben op jongeren.

    Verkoopbeperkingen

    Hieronder valt het verbod om rookwaren te verkopen in overheidsinstellingen en bepaalde sectoren(gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening of -ondersteuning, welzijn, sociaal cultureel werk, kunst & cultuur, sport en onderwijs). Uitgezonderd zijn instellingen en centra waar bewoners niet makkelijk zelf naar buiten kunnen, zoals verpleeg- en verzorgingshuizen.

    Een tweede verkoopbeperking betreft het verbod om tabaksproducten te verkopen aan personen jonger dan 18 jaar. De verkoper is verplicht vast te stellen of hij het product verkoopt aan iemand die de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt.

    De verkoop van tabaksproducten via een automaat is verboden, tenzij de automaat standaard vergrendeld is en uitsluitend ontgrendeld kan worden ten behoeve van de uitgifte van een tabaksproduct aan iemand van 18 jaar of ouder. De tabaksautomaat mag niet in de buitenlucht staan.

    Tabaksfabrikanten en –verkopers mogen hun producten nooit gratis aan het publiek uitdelen. Het is eveneens verboden om sigaretten te verpakken in kleine pakjes die minder dan 19 sigaretten bevatten. Dat is omdat deze goedkopere pakjes makkelijker door jongeren worden gekocht.

    Rookverboden

    Op steeds meer plaatsen geldt een rookverbod. In de Tabakswet is opgenomen dat een rookverbod geldt in overheidsgebouwen, in gebouwen in speciale sectoren van de maatschappij (gezondheidszorg, onderwijs, welzijn, sociaal-cultureel werk, kunt en cultuur, sport, maatschappelijke dienstverlening), op de werkplek in alle bedrijven en instellingen, in het personenvervoer en in andere voor publiek toegankelijke gebouwen.

    Het is nog wel toegestaan om te roken in de open lucht, in speciale rookruimten die afsluitbaar zijn en speciaal zijn aangewezen om te roken, in privéwoningen en in kleine cafés waar een wettelijke uitzondering voor is gemaakt (eenmanshorecazaken).

    Reclame en sponsoring

    Reclame maken is alleen toegestaan in tabaksspeciaalzaken en onder verschillende voorwaarden. Het is verboden reclame te maken voor tabak op radio, televisie en internet en op billboards, in kranten en in tijdschriften. Sponsoring door een tabaksmerk is verboden.

    Andere wetten

    Naast de Tabakswet gelden ook enkele andere wetten.

    • Een belangrijke is de Wet op de accijns. De prijs van rookwaren geldt als een belangrijke manier om het gebruik te reguleren en gezondheid te bevorderen.
    • De accijns op een pakje van 19 sigaretten wordt in 2013 verhoogd met 35 cent en in 2014 nogmaals met ongeveer 9 cent. De accijns op een pakje shag van 40 gram gaat per 1-1-2013 € 0,60 omhoog.
    • In juli 2011 kostte een pakje met 19 sigaretten in de meest populaire prijsklasse € 4,80. Omgerekend naar 25 sigaretten is dat € 6,84, waarvan € 3,90 accijns en € 1,09 BTW.
    • Vergeleken met de landen in de EU-15 ligt de accijns in Nederland rond het gemiddelde. De accijns is het hoogst in Ierland en het laagst in Luxemburg1.
    • Verder zijn er wetten, besluiten en regelingen waarin ook aspecten over (mee)roken zijn opgenomen (denk aan de Arbowet en milieuwetgeving).

    Bronnen

    van Laar, et al. Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2011.

  • Combinatiegebruik Tabak

    Roken in combinatie met andere middelen

    Nicotine en andere bestanddelen van tabak kunnen de werking van een groot aantal geneesmiddelen (en andere stoffen) beïnvloeden. In de meeste gevallen zijn andere stoffen dan nicotine in de tabaksrook hiervoor verantwoordelijk. Tabaksrook kan de werking van geneesmiddelen zowel op farmacokinetisch (= opname, verdeling over het lichaam en uitscheiding) als op farmacodynamisch (= werkingsmechanisme) niveau beïnvloeden.

    Veel geneesmiddelen en drugs worden door enzymen in de lever omgezet in niet actieve stoffen.

    • Een belangrijk enzym voor deze omzetting van geneesmiddelen is het CYP1A2. Dit enzym behoort tot een grotere groep van enzymen in de lever, de cytochroom P450-enzymen.
    • In tabaksrook komen veel (kankerverwekkende) polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) voor. PAK’s kunnen de werking van het CYP1A2-enzym versterken (induceren). Doordat dit enzym in aanwezigheid van PAK’s uit tabaksrook extra actief is, worden de geneesmiddelen er sneller door omgezet.
    • Het gevolg is dat de tabaksroker meer van deze geneesmiddelen nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken als de niet-roker. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om: cafeïne, clozapine, fluvoxamine, olanzapine, en theofylline.
    • Op het moment dat iemand stopt met roken zal de dosis van deze geneesmiddelen mogelijk aangepast moeten worden.

    Tabaksrook beïnvloedt niet alleen de opname, omzetting of uitscheiding van veel geneesmiddelen, maar van sommige geneesmiddelen ook de werking zelf (farmacodynamische interactie).

    • De klinisch meest relevante interactie is die met hormonale voorbehoedsmiddelen (“de pil”). Het gebruik van alle hormonale contraceptiva door vrouwen van 35 jaar of ouder die meer dan 15 sigaretten per dag roken moet sterk worden afgeraden (gecontraïndiceerd) vanwege een extra risico op hart- en vaataandoeningen.
    • In astmapatiënten die roken kan de werkzaamheid van inhalatiecorticosteroïden sterk verminderd zijn in vergelijking met niet rokende patiënten.
    • De gevoeligheid voor insuline wordt beïnvloed door roken. Bij stoppen met roken kan het nodig zijn de insuline dosering aan te passen. Over het algemeen hoeft er minder insuline te worden toegediend.

    Bij de volgende, niet-uitputtende lijst van medicatie moet rekening worden gehouden met een effect van roken:
    Amitriptyline, beta-blockers (bv propanolol), chlorpromazine, clozapine, estradiol, flecaïnide, fluvoxamine, haloperidol, imipramide, insuline, nortriptyline, olanzapine, pentazocine.

  • Roken en zwangerschap

    Roken en zwangerschap

    Roken tijdens de zwangerschap en blootstelling van baby’s aan omgevingstabaksrook heeft negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van het kind.

    • Roken tijdens de zwangerschap verhoogt de kans op vroeggeboorte van het kind.
    • De kinderen van moeders die roken èn van moeders die meeroken hebben een hoger risico op een laag geboortegewicht.
    • Baby’s die worden blootgesteld aan tabaksrook hebben een grotere kans op wiegendood.
    • Passief roken leidt tot een grotere kans op (ernstigere) infecties en tot een hogere frequentie van luchtwegsymptomen bij kinderen met en zonder astma.
    • Mogelijk worden bepaalde cognitieve vaardigheden (zoals taal- en leervermogen) en gedragskenmerken (zoals activiteit en concentratievermogen) van kinderen negatief beïnvloedt door  prenatale en postnatale blootstelling aan omgevingstabaksrook.

    Roken vermindert de vruchtbaarheid van vrouwen en mannen. Bij mannen worden de kwaliteit en de kwantiteit van het zaad slechter. Roken kan ook bijdragen aan impotentie.

    Bronnen

    Gezondheidsraad. Volksgezondheidsschade door passief roken. Den Haag: Gezondheidsraad, 2003; publicatie nr 2003/21.)

  • Risico’s Tabak

    Risico’s roken

    Gebruik van tabak leidt vrij snel tot gewenning en lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Er zijn grote risico’s op korte en met name de lange termijn.

    Roken is geassocieerd met verhoogde kans op:

    • hart- en vaatziekten: coronaire hartziekten, CVA (beroerte), hartfalen
    • longziekten: COPD, astma, ontsteking luchtwegen, hoesten, slijmproductie, piepen, ademnood
    • kanker: longkanker; mond- en keelkanker; slokdarm-, maag-, lever-, pancreaskanker; nier- en blaaskanker
    • overige: maagzweer, verminderde vruchtbaarheid bij mannen en vrouwen, ontstoken tandvlees, oogziekten, ziekte van Crohn, ziekte van Alzheimer, veroudering van de huid
    • tenslotte kan roken het beloop van een bestaande ziekte verslechteren, de wondgenezing negatief beïnvloeden en het operatierisico vergroten.

    Rokers verliezen ten opzichte van niet-rokers gemiddeld 4,1 levensjaren en 4,6 gezonde levensjaren. In vergelijking met andere leefstijlfactoren levert roken een grote bijdrage aan de totale ziektelast (Hoeymans et al, 2010).

    Per jaar overlijden meer dan 19.000 personen1 in Nederland aan de directe gevolgen van roken. Roken is daarmee van alle vermijdbare risicofactoren de factor met het meeste aantal doden tot gevolg.

    Er bestaat een dosis-respons relatie tussen roken en verschillende aandoeningen. Met andere woorden: hoe meer en hoe langer iemand heeft gerookt, hoe groter de kans op het ontwikkelen van een aan roken gerelateerde aandoening. Anderzijds geldt ook: hoe eerder iemand stopt met roken, des dichter zal deze weer het risiconiveau benaderen dat voor een niet-roker geldt.

    Meeroken

    Naast roken is ook meeroken schadelijk. Meeroken, of passief roken, is het blootgesteld zijn aan omgevingstabaksrook.

    Kinderen:

    • Baby’s van moeders die voor en tijdens de zwangerschap roken hebben meer kans op een te laag geboortegewicht en vroeggeboorte.
    • Meerokende kinderen hebben vaak meer last van hun luchtwegen (verkouden, minder goede longfunctie, astma) en meer middenoorontsteking2.

    Volwassenen:

    • Meeroken leidt tot hartziekten, luchtweginfecties, astma en longkanker. Bij mensen die meeroken zijn de risico’s op longkanker en op hart- en vaatziekten 20-30% hoger dan bij mensen die niet aan tabaksrook worden blootgesteld2.
    • Wereldwijd sterven jaarlijks 600.000 niet-rokers aan de gevolgen van meeroken.

    Verslaving

    Tabaksgebruik leidt vrij snel tot gewenning en lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.

    • Gewenning wil zeggen dat een gebruiker steeds meer nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken.
    • Lichamelijke afhankelijkheid wil zeggen dat het lichaam protesteert wanneer met het gebruik van tabak wordt gestopt. Er treden ontwenningsverschijnselen op.
    • Geestelijke afhankelijkheid wil zeggen dat de gebruiker steeds sterker verlangt naar een sigaret/shagje. Dit gevoel is vaak gekoppeld aan specifieke situaties, zoals na het eten, bij de koffie, tijdens stress.

    De meeste gebruikers kennen deze risico’s wel, maar denken dat het hen niet zal overkomen. Toch worden heel veel mensen die beginnen met tabak van het gebruik afhankelijk. De afhankelijkheid bestaat voor een deel uit lichamelijke afhankelijkheid van nicotine, maar er is ook een duidelijke gedragsmatige component.

    De onthoudingsverschijnselen van nicotine zijn vergelijkbaar met die van andere psycho-actieve stoffen. Veel voorkomend zijn slapeloosheid, hoofdpijn, gebrek aan concentratie, geïrriteerdheid, rusteloosheid, angst, sombere of depressieve stemming, maagdarmstoornissen (vaak obstipatie) en gewichtstoename. Sommige onthoudingsverschijnselen, zoals een sombere stemming, kunnen wel anderhalve maand aanhouden. De lichamelijke hunkering naar een sigaret kan tot wel drie weken aanhouden. Daarna speelt nog wel de gewoonte, de conditionering, een rol in de drang om te roken. De kans op terugval blijft nog lange tijd groot tijdens de vele dagelijkse momenten die de roker eerder koppelde aan het opsteken van een sigaret.

    Vergelijking van schadelijkheid tabak met andere middelen

    In een Nederlands onderzoek is door een commissie van experts de schadelijkheid van de meest gebruikte genotmiddelen beoordeeld op verschillende domeinen3:

    • Op het domein acute toxiciteit scoorde tabak laag: het werd op de 14e plaats gezet van de 15 plaatsen. Alleen de acute toxiciteit van khat werd nog lager ingeschat.
    • Op het domein chronische toxiciteit scoorde tabak daarentegen het allerhoogst van alle middelen. Hierin is de gezondheidsschade (ziekte en sterfte) opgenomen.
    • Op het domein verslaving staat tabak op de derde plaats. Verslavender zijn alleen heroïne en crack-cocaïne.
    • Op het gebied van sociale schade op individueel niveau staat tabak op de 4e plaats. Crack-cocaïne, heroïne en alcohol leiden tot grotere individuele sociale schade.
    • De sociale schade door tabak op bevolkingsniveau is echter hoger. Tabak staat op de tweede plaats, na alcohol. Hiervoor is onder andere het hoge productiviteitsverlies door roken verantwoordelijk.

    Schadelijkheid van nieuwe (tabaks)producten

    Waterpijpen hebben ten onrechte een onschuldig imago. Waterpijprook bevat vergelijkbaar giftige stoffen als tabaksrook en veroorzaakt hart- en vaatziekten, longaandoeningen en longkanker, en schadelijke effecten tijdens de zwangerschap. De nicotineconcentratie in waterpijprook is vrij laag, zodat gebruikers meer rook (tot wel 100-200 keer zoveel per sessie als een sigarettenroker) moeten inhaleren om aan “voldoende” nicotine te komen. Daardoor inhaleren zij relatief veel giftige stoffen4.

    Rookloze tabaksproducten (zoals snus) zijn wel schadelijk voor de gezondheid, maar veel minder dan rookbare tabaksproducten omdat er geen giftige verbrandingsproducten ontstaan. Gebruik van rookloze tabaksproducten is wel verslavend en is ook geassocieerd met een aantal ziekten en vroegtijdige sterfte.

    E-sigaretten bevatten geen tabak en dus worden er ook geen verbrandingsproducten van tabak uitgestoten. Daarom zouden ze minder schadelijk kunnen zijn dan sigaretten. Er wordt wel geopperd dat e-sigaretten als harm reduction methode kunnen worden ingezet bij rokers die onmogelijk van hun rook-/nicotineverslaving af kunnen komen. Tegenstanders noemen dat de e-sigaret ook juist het roken (bijvvoorbeeld onder jongeren) kan aanmoedigen en de algehele tabaksontmoediging ondermijnt. De potentiële effecten en omvang van de gezondheidsschade van e-sigaretten zijn nog onvoldoende onderzocht om een definitieve uitspraak over deze onderwerpen te doen.

    Kruidensigaretten bevatten geen tabak of nicotine en om die reden wordt geclaimd dat zij minder schadelijk zijn dan sigaretten met tabak. Een onderzoek naar een kruidensigaret samengesteld van sla en een kruidenmengsel heeft laten zien dat de kruidensigaret net zoals een sigaret met tabak leidt tot DNA schade (een van de eerste stappen in de ontwikkeling van kanker)4.

    Bronnen

    Nationaal Kompas Volksgezondheid: Wat zijn de mogelijke gezondheidsgevolgen van roken

     Gezondheidsraad, 2003

    RIVM Rapport 340001001/2009: Ranking van drugs

    RIVM rapport 340610003/2012: Herziening EU-Tabaksproductrichtlijn 2001/37/EG

Page 1 of 212